absoluut niet zweverig


minder snel van vraagstelling naar oplossing


open kijken naar wat je dacht te weten geeft lucht


betekenissen van 'het oude denken' herdefiniëren


een manier om mijn denken onder de loep te nemen


verder komen in mijn denkproces over een dilemma


anders tegen zaken aan kunnen kijken


 steeds andere facetten van hetzelfde thema


het onderwerp scherpstellen


de waarde van twijfelen


denkpatronen worden duidelijk


terug naar de kern van mijn vraag


 Socratisch gesprek

 

img-thing-1Wat is het?
Het socratisch gesprek is een gezamenlijk onderzoek naar wat voor de deelnemers werkelijk van belang is. Het probeert verborgen aannames en waarden bloot te leggen, die ten grondslag liggen aan ons denken, handelen en oordelen. Door Plato is beschreven hoe Socrates begrippen als rechtvaardigheid en deugd onderzocht door de mensen op straat of op de markt te vragen wat zij daar onder verstonden. Hij stelde dan voor om deze begrippen te onderzoeken om zo te komen tot een definitie die ze allen konden onderschrijven. Hij had er plezier in om die mensen erbij te halen die als een autoriteit golden op de te onderzoeken kwestie. Door zich alsmaar onwetend te houden en steeds door te vragen, raakte men vaak verstrikt in zijn eigen beweringen. Het liep er meestal op uit dat de mensen geïrriteerd moesten toegeven, dat wat ze eerst zo zeker wisten, helemaal niet zo zeker bleek te zijn. Consensus werd zelden bereikt, maar het besef ‘het niet meer te weten’ is wel het begin van wijsheid.

Hoe werkt het?
In een groep van zes tot twaalf personen wordt een filosofische vraag onderzocht die voor iedereen belangrijk is. Een paar voorbeelden van vragen zijn:

Mag je liegen?
Wat is een goede leraar?
Wat is goede zorg?
Wanneer stop je met loyaal zijn?
Kent klantgerichtheid grenzen?

De uitgangsvraag wordt gekoppeld aan een concrete situatie van een van de deelnemers. Er wordt ingezoomd op het moment waarop de uitgangsvraag aan de orde was. Dit voorbeeld wordt het werkmateriaal van de groep. Iedereen onderzoekt zijn eigen en elkaars aannames door elkaar te bevragen en zich af te vragen wat hijzelf in dat geval werkelijk zou doen. Dit vergt moed en eerlijkheid.

Waarom meedoen aan een socratisch gesprek?
Er zijn verschillende redenen om deel te nemen aan een socratisch gesprek.
Iedere organisatie is gebaat bij het voeren van socratische gesprekken. Bij tijd en wijle reflecteren op je missie en visie houdt een organisatie levendig en zorgt voor een gezamenlijk draagvlak. Ook bij conflicten en samenwerkingsproblemen is het socratisch gesprek een grondig instrument om helderheid te krijgen.
Het is bij uitstek een methode om zelfkennis op te doen. Je toetst je uitgangspunten en maatstaven en neemt kennis van die van de andere deelnemers.
Verder oefen je een aantal waardevolle vaardigheden. Naast het zelfonderzoek train je je in het werkelijk luisteren naar de ander. Dit lijkt vrij eenvoudig, maar het loslaten van je eigen gedachten en het oversteken naar, en volgen van de gedachten van een ander, wordt als zeer bijzonder ervaren. Daarnaast is het een oefening in de kunst van het vragen stellen, logisch redeneren en kort en bondig spreken.
Lees hier wat deelnemers er van vinden

Voor wie is het zinvol?
De socratische methode is zinvol voor iedereen die:
–  wil reflecteren op zijn of haar handelen
–  met anderen een gezamenlijke visie wil ontwikkelen en uitdragen
–  beroepsmatig veel gesprekken moet voeren
–  samenwerken hoog in het vaandel heeft staan

Mensen die regelmatig meedoen aan een socratisch gesprek maken zich een kritische, vragende houding eigen, waardoor communicatie meer diepgang krijgt. Het levert een bijdrage aan een beter begrip van jezelf en de ander, in veel, zo niet alle domeinen van de samenleving.